Câu hỏi nên hỏi nhà tuyển dụng cuối buổi phỏng vấn (và những câu nên tránh)
Khi được hỏi "Bạn có câu hỏi nào cho chúng tôi không?", hãy hỏi hai hoặc ba câu mở về công việc, đội nhóm và cách đánh giá thành công, rồi hỏi về các bước tiếp theo. Chuẩn bị sẵn khoảng năm câu và đừng bao giờ trả lời là không có câu hỏi nào.
Khi người phỏng vấn hỏi "Bạn có câu hỏi nào cho chúng tôi không?", hãy hỏi hai hoặc ba câu mở về công việc, đội nhóm và cách công ty đánh giá thành công, rồi kết thúc bằng câu hỏi về các bước tiếp theo. Chuẩn bị sẵn khoảng năm câu để vẫn còn câu hay khi một vài câu đã được trả lời trong buổi phỏng vấn.
Vì sao phần hỏi ngược nhà tuyển dụng lại quan trọng?
Câu "Em có muốn hỏi gì thêm không?" không có nghĩa là buổi phỏng vấn đã xong. Người phỏng vấn vẫn đang đánh giá bạn. Qua những gì bạn hỏi, họ thấy bạn đã hình dung công việc cụ thể đến đâu, bạn có thực sự quan tâm đến vị trí này không, và bạn có chủ động trong giao tiếp không.
Đây cũng là cơ hội hiếm hoi để bạn kiểm tra xem công ty có hợp với mình không. Không khí của nhóm, công việc trong tháng đầu, cách sếp giao việc và nhận xét: những điều này không có trong mô tả công việc. Trả lời "Dạ em không có câu hỏi nào ạ" là cách dễ làm người phỏng vấn nghĩ bạn không mấy hứng thú, vì vậy hãy luôn chuẩn bị ít nhất một câu.
Nên hỏi gì? Gợi ý theo từng mục đích
Về công việc và những tháng đầu tiên
- "Trong ba tháng đầu, người ở vị trí này sẽ tập trung vào những việc gì ạ?"
- "Vị trí này là tuyển mới hay tuyển thay thế ạ?"
- "Một tuần làm việc điển hình của vị trí này sẽ như thế nào ạ?"
Về đội nhóm và người quản lý
- "Em sẽ làm việc cùng những ai nhiều nhất hằng ngày ạ?"
- "Anh/chị thường góp ý, nhận xét công việc cho các bạn trong nhóm theo cách nào ạ?"
- "Những người làm tốt trong nhóm mình thường có điểm chung gì ạ?"
Về cách đánh giá kết quả
- "Sau thời gian thử việc, điều gì sẽ cho thấy em đang làm tốt ạ?"
- "Mục tiêu quan trọng nhất của nhóm trong năm nay là gì, và vị trí này đóng góp vào đó như thế nào ạ?"
Đây thường là nhóm câu hỏi đáng giá nhất. Câu trả lời cho bạn biết công việc thật sự là gì, và mở ra cơ hội để bạn nói thêm: "Phần đó em đã từng làm ở công ty cũ, cụ thể là…"
Về công ty và định hướng
- "Kế hoạch mở rộng mà công ty mới công bố có ảnh hưởng đến bộ phận này không ạ?"
- "Trong một hai năm tới, anh/chị thấy nhóm mình sẽ ưu tiên điều gì nhất ạ?"
Về các bước tiếp theo
- "Sau buổi hôm nay, quy trình tiếp theo sẽ như thế nào và khi nào em có thể nhận được phản hồi ạ?"
- "Nếu được nhận, em nên chuẩn bị gì trước khi bắt đầu ạ?"
- "Trong những gì em chia sẻ hôm nay, có điểm nào anh/chị muốn em nói rõ thêm không ạ?"
Câu cuối hơi mạnh dạn nhưng rất hữu ích: nó cho bạn cơ hội giải tỏa một điểm người phỏng vấn còn băn khoăn trước khi rời phòng.
Nên hỏi HR hay hỏi quản lý trực tiếp?
Ở Việt Nam, quy trình thường có vòng HR trước, rồi vòng phỏng vấn chuyên môn với quản lý trực tiếp, đôi khi thêm một vòng cuối với trưởng phòng hoặc giám đốc. Mỗi người trả lời tốt những câu khác nhau.
- Chuyên viên tuyển dụng (HR). Hỏi về quy trình, thời gian phản hồi, thời gian thử việc, hình thức làm việc và cơ cấu phòng ban. Đây cũng là người phù hợp để hỏi về chế độ khi thời điểm đến.
- Quản lý trực tiếp. Hỏi về công việc cụ thể, ưu tiên trong những tháng đầu, cách đánh giá kết quả, cách quản lý và thách thức hiện tại của nhóm.
- Giám đốc hoặc vòng cuối. Hỏi về định hướng của công ty, vai trò của bộ phận trong chiến lược chung và kiểu người mà công ty muốn phát triển lâu dài.
Muốn hiểu rõ hơn mỗi vòng đánh giá điều gì, xem bài phỏng vấn HR và phỏng vấn chuyên môn khác nhau thế nào.
Những câu hỏi nên tránh hoặc cần chọn đúng lúc
- Điều có sẵn trên website. "Công ty mình làm về lĩnh vực gì ạ?" cho thấy bạn chưa tìm hiểu. Hãy đọc trang web, fanpage, tin tức gần đây rồi hỏi sâu hơn.
- Hỏi lương, thưởng, ngày phép quá sớm. Ở nhiều công ty, HR sẽ hỏi mức lương mong muốn ngay từ vòng đầu, và lúc đó bạn trả lời bình thường. Nhưng nếu chính bạn mở đầu phần hỏi ngược bằng chuyện thưởng Tết hay số ngày nghỉ, đặc biệt với quản lý chuyên môn, bạn sẽ trông quan tâm đến quyền lợi hơn công việc.
- "Em có được nhận không ạ?" Câu này đặt người phỏng vấn vào thế khó. Hãy hỏi về bước tiếp theo.
- Câu hỏi chỉ trả lời có hoặc không. "Nhóm mình có vui không ạ?" khó mở ra cuộc trò chuyện. Thử "Điều anh/chị thích nhất khi làm việc ở nhóm này là gì ạ?".
- Câu hỏi đã được trả lời trong buổi phỏng vấn. Nó cho thấy bạn không lắng nghe. Hãy gạch dần danh sách trong lúc nghe.
- Hỏi về tin đồn tiêu cực. Thay vì "Nghe nói công ty hay tăng ca lắm ạ?", hãy hỏi "Nhóm mình thường sắp xếp công việc thế nào vào giai đoạn cao điểm ạ?".
Nên chuẩn bị bao nhiêu câu và hỏi sao cho tự nhiên?
Chuẩn bị năm câu, hỏi hai hoặc ba. Một số câu sẽ được trả lời ngay trong buổi phỏng vấn, nên bạn cần câu dự phòng. Nếu thấy thời gian đã gấp, chỉ cần hỏi câu hay nhất và câu về bước tiếp theo.
Ba mẹo để hỏi tự nhiên khi nói thành tiếng:
- Nối với điều vừa nghe. "Lúc nãy anh có nhắc đến dự án mới, em muốn hỏi thêm một chút…" nghe như một cuộc trò chuyện, không như đọc danh sách học thuộc.
- Mỗi lần một câu. Hỏi ba ý cùng lúc khiến người nghe khó nhớ. Nghe câu trả lời, phản hồi ngắn, rồi mới hỏi tiếp.
- Tập nói trước. Câu hỏi viết ra giấy thường dài và cứng khi nói. Hãy rút gọn để mỗi câu nói xong trong khoảng mười giây.
Phần hỏi ngược sẽ thuyết phục hơn nếu trước đó bạn đã kể được những trải nghiệm rõ ràng. Để chuẩn bị các câu chuyện đó, xem bài phương pháp STAR khi phỏng vấn.
Chuẩn bị những phần còn lại của buổi phỏng vấn
Phần cuối buổi phỏng vấn trôi chảy hơn khi phần đầu đã tốt. Hãy ôn trước những câu hỏi phỏng vấn thường gặp như giới thiệu bản thân, điểm mạnh, điểm yếu và lý do ứng tuyển.
Câu hỏi thường gặp
Nếu nhà tuyển dụng đã trả lời hết những gì em muốn hỏi thì sao?
Hãy nói thật: "Những điều em thắc mắc anh/chị đã chia sẻ trong buổi trao đổi rồi ạ", rồi hỏi thêm về bước tiếp theo hoặc điều nên chuẩn bị nếu được nhận. Như vậy vẫn tự nhiên hơn nhiều so với chỉ nói "em không có câu hỏi".
Có nên hỏi về chế độ bảo hiểm, lương tháng 13 không?
Có, nhưng nên hỏi bộ phận nhân sự và thường là ở cuối vòng HR hoặc khi đã nhận được offer. Hỏi quản lý chuyên môn về những chuyện này ở vòng đầu dễ khiến bạn trông quan tâm đến quyền lợi hơn công việc.
Phỏng vấn online thì có được nhìn giấy ghi chú để hỏi không?
Được, miễn là bạn chỉ liếc qua từ khóa rồi nhìn vào camera khi nói. Đọc nguyên câu từ giấy sẽ nghe rất gượng.
Phỏng vấn nhóm thì có cần đặt câu hỏi không?
Nếu có cơ hội, hãy hỏi một câu ngắn. Đừng lặp lại câu ứng viên khác đã hỏi; thay vào đó, hỏi sâu thêm dựa trên câu trả lời vừa nghe.