"Điểm yếu của bạn là gì?": cách trả lời trung thực khi phỏng vấn
Khi được hỏi "điểm yếu của bạn là gì?", hãy nêu một điểm yếu có thật nhưng không phải năng lực cốt lõi của vị trí, kể ngắn một lần nó gây ảnh hưởng, rồi nói rõ bạn đang làm gì cụ thể để cải thiện. Tránh những điểm yếu giả như "em quá cầu toàn" và dành phần lớn câu trả lời cho sự thay đổi của bạn.
Khi được hỏi "điểm yếu của bạn là gì?", hãy nêu một điểm yếu có thật nhưng không phải năng lực cốt lõi của vị trí, kể ngắn một tình huống nó đã ảnh hưởng đến công việc, rồi nói rõ bạn đang làm gì để cải thiện. Phần lớn thời gian nên dành cho sự thay đổi, không phải cho bản thân điểm yếu.
Vì sao nhà tuyển dụng hỏi về điểm yếu?
Câu hỏi về điểm yếu, hay nhược điểm, không phải cái bẫy để bạn tự loại mình. Người phỏng vấn muốn biết hai điều: bạn có tự nhìn nhận được bản thân không, và khi biết mình còn thiếu sót, bạn có chủ động sửa không. Với một người quản lý, đồng nghiệp biết lỗi và tự điều chỉnh dễ làm việc cùng hơn nhiều so với người tỏ ra không có khuyết điểm nào.
Ở Việt Nam, câu này thường xuất hiện dưới dạng "bạn hãy nói về ưu điểm và nhược điểm của bản thân", ngay sau phần giới thiệu. Nhiều ứng viên chuẩn bị kỹ phần ưu điểm rồi trả lời nhược điểm một cách vội vàng hoặc né tránh. Chính phần thứ hai mới là chỗ tạo khác biệt.
Cấu trúc trả lời gồm những bước nào?
- Nêu một điểm yếu thật. Một câu ngắn, thẳng thắn: "Em hay ngại từ chối khi được nhờ việc."
- Kể một ví dụ. Một hai câu về lần điểm yếu đó gây ảnh hưởng. Không thanh minh.
- Nói điều bạn đang làm. Thói quen, công cụ hoặc cách làm mới, và điều đã thay đổi nhờ nó. Đây nên là phần dài nhất.
Toàn bộ câu trả lời chỉ cần 40 giây đến một phút. Càng giải thích dài về điểm yếu, người nghe càng nhớ điểm yếu.
Khi được hỏi cả ưu điểm và nhược điểm?
Nói ưu điểm trước, mỗi ưu điểm đi kèm một ví dụ ngắn, sau đó chuyển sang nhược điểm theo cấu trúc trên. Hai ưu điểm và một nhược điểm là tỷ lệ cân đối. Một cách chuyển ý tự nhiên là nói mặt trái của chính ưu điểm: "Em làm việc rất kỹ nên ít sai sót, nhưng mặt trái là em hay mất nhiều thời gian ở bước đầu." Miễn là nhược điểm đó có thật và có hành động cải thiện đi kèm.
Ví dụ trả lời "điểm yếu của bạn là gì"
Dưới đây là các ví dụ hư cấu. Hãy thay bằng điểm yếu thật của bạn.
Ngại từ chối (ví dụ hư cấu: Phạm Ngọc Linh, ứng tuyển nhân viên hành chính nhân sự)
"Em hay ngại từ chối khi người khác nhờ việc. Hồi làm thư ký câu lạc bộ, em nhận thêm việc của ban khác nên phần quyết toán chi phí do em phụ trách bị nộp trễ một ngày. Từ đó, khi được nhờ, em không trả lời ngay mà xem lại lịch của mình trước, rồi hẹn một thời điểm cụ thể như 'chiều mai em gửi được'. Cách này giúp em vẫn hỗ trợ được mọi người mà không làm chậm việc chính."
Hồi hộp khi thuyết trình (ví dụ hư cấu: Võ Đức Thắng, ứng tuyển kỹ sư kiểm soát chất lượng)
"Điểm yếu của em là khi trình bày trước đông người, em hay hồi hộp và nói nhanh. Lúc thực tập, em báo cáo kết quả phân tích lỗi sản phẩm trong buổi họp nhóm và chỉ kịp trình bày một nửa nội dung. Bây giờ trước mỗi buổi trình bày, em chốt ba ý chính, ghi âm lại bằng điện thoại và nghe ít nhất một lần. Ở buổi bảo vệ đồ án vừa rồi, em trình bày đúng thời gian và còn thời gian trả lời câu hỏi của hội đồng."
Ôm việc thay cho nhóm (ví dụ hư cấu: Đặng Hoàng Nam, ứng tuyển trưởng nhóm phát triển phần mềm)
"Khi mới lên trưởng nhóm, em hay tự sửa code của các bạn thay vì góp ý để các bạn tự sửa. Kết quả là việc của em bị dồn lại, còn các bạn thì mất cơ hội học. Bây giờ em chỉ để lại nhận xét hướng sửa trong phần review, và mỗi tuần có một buổi trao đổi ngắn với từng bạn. Em tự sửa ít hẳn đi, và các bạn đã nhận được những phần việc lớn hơn."
Những điểm yếu không nên nói
- Điểm yếu giả. "Em quá cầu toàn", "em làm việc quá chăm chỉ" là những câu người phỏng vấn nghe hằng ngày. Không có ví dụ đi kèm thì nghe như học thuộc trên mạng.
- Điểm yếu đúng vào năng lực cốt lõi. Ứng viên kế toán nói "em không giỏi tính toán", ứng viên kinh doanh nói "em ngại nói chuyện với người lạ" gần như tự đóng cửa.
- Vấn đề về tính kỷ luật cơ bản. Hay đi trễ, thường xuyên trễ hạn là điểm yếu ảnh hưởng trực tiếp đến sự tin tưởng.
- Điểm yếu không có hành động. Dừng ở "đó là điểm yếu của em" chỉ để lại ấn tượng tiêu cực.
- Chuyện riêng tư. Sức khỏe, gia đình hay chuyện cá nhân không liên quan đến công việc thì không cần nói.
Sau câu trả lời, người phỏng vấn thường hỏi thêm gì?
Câu trả lời chuẩn bị qua loa sẽ lộ ra ở câu hỏi nối tiếp. Hãy chắc rằng bạn trả lời được những câu sau trong một hai câu:
- "Điểm yếu đó đã từng gây ra hậu quả gì chưa?"
- "Đến giờ bạn cải thiện được đến đâu rồi?"
- "Có lần nào cách đó không hiệu quả không?"
- "Ngoài điểm yếu đó, bạn còn điểm yếu nào khác?"
- "Đồng nghiệp hoặc quản lý cũ nhận xét gì về bạn?"
Với câu cuối, hãy nhớ lại một góp ý thật mà bạn từng nhận được. Câu trả lời sẽ tự nhiên hơn nhiều so với một nhận xét tự nghĩ ra.
Làm sao để luyện câu trả lời về điểm yếu?
- Viết ra ba điểm yếu thật. Lấy từ những góp ý bạn từng nhận hoặc những lần công việc không như ý, rồi chọn cái xa nhất với yêu cầu chính của vị trí.
- Ghi từ khóa cho ví dụ và hành động cải thiện. Không viết thành văn để tránh đọc thuộc lòng.
- Nói thành tiếng và bấm giờ. Câu trả lời về điểm yếu khi nói ra thường nghe giống thanh minh hơn khi viết. Ghi âm lại và cắt bớt những câu giải thích.
- Tập nói ưu điểm và nhược điểm liền nhau. Cả phần nên gói gọn trong khoảng một phút rưỡi.
Câu hỏi về điểm yếu thường nằm giữa buổi phỏng vấn. Hãy chuẩn bị phần mở đầu với giới thiệu bản thân khi phỏng vấn, phần kết với tại sao chúng tôi nên tuyển bạn, và xem lộ trình tổng thể trong cách chuẩn bị phỏng vấn xin việc.
Câu hỏi thường gặp
Nói "em là người cầu toàn" có được không?
Không nên. Người phỏng vấn nghe câu này rất thường xuyên và hiểu đó là cách né câu hỏi. Nếu sự cầu toàn thật sự làm bạn chậm tiến độ, hãy nói đúng hậu quả đó và cách bạn đang xử lý.
Có thể trả lời "em chưa thấy mình có điểm yếu nào" không?
Không. Câu trả lời này cho thấy bạn chưa tự nhìn lại bản thân. Ai cũng có điều đang cần cải thiện, và người phỏng vấn muốn nghe cách bạn xử lý nó.
Có nên nêu điểm yếu về ngoại ngữ không?
Được, nếu ngoại ngữ không phải yêu cầu chính của vị trí, và bạn có hành động cụ thể như đang học khóa nào, luyện mỗi ngày ra sao. Nếu mô tả công việc ghi rõ cần tiếng Anh giao tiếp tốt, hãy chọn điểm yếu khác.
Điểm yếu nên nói ở phỏng vấn có cần giống trong CV hay thư xin việc không?
CV thường không có mục điểm yếu, nhưng nếu đơn ứng tuyển hoặc bài kiểm tra tính cách đã hỏi, hãy giữ câu trả lời nhất quán để tránh bị hỏi vặn.
Trả lời điểm yếu bao lâu là vừa?
Khoảng 40 giây đến một phút. Một câu nêu điểm yếu, một hai câu ví dụ, phần còn lại dành cho việc bạn đang cải thiện.