"Mức lương mong muốn của bạn là bao nhiêu?": cách trả lời khi phỏng vấn
Để trả lời "mức lương mong muốn của bạn là bao nhiêu?", hãy đưa ra một khoảng lương dựa trên tìm hiểu thị trường cho đúng vị trí, thành phố và số năm kinh nghiệm của bạn, nói rõ là lương gross hay net theo tháng, và chọn mức thấp nhất của khoảng là con số bạn thật sự chấp nhận được. Kèm một câu cho thấy bạn sẵn sàng trao đổi về cả gói đãi ngộ.
Để trả lời câu hỏi "mức lương mong muốn của bạn là bao nhiêu?", hãy đưa ra một khoảng lương bạn đã tìm hiểu kỹ, nói rõ là gross hay net theo tháng, và đặt mức thấp nhất của khoảng ở con số bạn thật sự chấp nhận được. Đây không phải câu hỏi bẫy: nhà tuyển dụng chỉ cần biết mong muốn của bạn có nằm trong ngân sách của vị trí hay không.
Vì sao nhà tuyển dụng hỏi mức lương mong muốn?
Câu hỏi này có thể đến rất sớm, ngay trong cuộc gọi sàng lọc đầu tiên, hoặc ở cuối buổi phỏng vấn với HR. Lý do thường rất thực tế:
- Kiểm tra ngân sách. Mỗi vị trí có một khung lương. Nếu mong muốn của bạn vượt xa khung đó, cả hai bên nên biết sớm.
- Hiểu cấp độ. Con số bạn đưa ra cho thấy bạn tự định vị mình ở mức nhân viên, chuyên viên hay quản lý.
- Xem bạn có chuẩn bị không. Người đã tìm hiểu thị trường trả lời bình tĩnh và có lý do. Người trả lời "tùy công ty" thường dễ nhận một mức thấp hơn giá trị thật của mình.
Những câu hỏi khác hay xuất hiện trong cuộc gọi đầu tiên, bạn có thể xem trong bài phỏng vấn qua điện thoại.
Tìm hiểu mức lương thị trường ở đâu?
Không có nguồn nào chính xác tuyệt đối, vì vậy hãy đối chiếu ba bốn nguồn và tìm vùng mà chúng gặp nhau:
- Số liệu của cơ quan thống kê quốc gia. Các báo cáo về lao động và việc làm cho bạn bức tranh chung về thu nhập theo ngành và khu vực. Chúng không đủ chi tiết cho từng vị trí, nhưng giúp bạn hiểu mặt bằng chung.
- Báo cáo lương của các công ty tuyển dụng, headhunt. Nhiều công ty tuyển dụng công bố báo cáo lương hằng năm theo ngành, vị trí và số năm kinh nghiệm. Hãy chú ý báo cáo của năm nào và áp dụng cho thành phố nào.
- Tin tuyển dụng có ghi khoảng lương. Trên các trang việc làm, nhiều tin ghi sẵn khoảng lương theo tháng. Hãy lưu mười đến mười lăm tin cùng vị trí, cùng thành phố, cùng mức kinh nghiệm vào một bảng tính.
- Trang chia sẻ lương và đánh giá công ty. Nhân viên tự khai mức lương, nên chỉ dùng để tham khảo, nhất là khi một vị trí có ít dữ liệu.
- Đồng nghiệp, anh chị khóa trên, cộng đồng nghề nghiệp. Thay vì hỏi "anh lương bao nhiêu?", hãy hỏi "vị trí này ở mức kinh nghiệm như em thì thị trường đang trả khoảng nào?". Các nhóm nghề nghiệp trên mạng xã hội cũng thường có những cuộc thảo luận như vậy.
- Quy chế lương hoặc thỏa ước lao động tập thể. Ở khu vực nhà nước và một số doanh nghiệp lớn, thang bảng lương được công bố sẵn. Khi đó khoảng thương lượng hẹp hơn, và văn bản đó là nguồn tham khảo chính.
Nói lương gross hay net, theo tháng hay theo năm?
Ở Việt Nam, lương thường được nói theo tháng. Điều dễ gây hiểu lầm nhất là gross hay net:
- Lương gross: tổng lương trước khi trừ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.
- Lương net: số tiền thực nhận mỗi tháng sau các khoản khấu trừ đó.
Chênh lệch giữa hai con số có thể khá lớn, nên luôn nói rõ: "Em mong muốn khoảng [X]–[Y] triệu gross mỗi tháng". Ngoài lương cơ bản, hãy hỏi thêm về lương tháng 13, thưởng theo KPI hoặc dự án, và các khoản phụ cấp (ăn trưa, đi lại, điện thoại). Với vị trí kinh doanh, phần hoa hồng nên được hỏi riêng.
Khi nào nên nói con số, khi nào nên hoãn?
Ở vòng sàng lọc đầu tiên, nếu bạn chưa nắm rõ phạm vi công việc, bạn có thể lịch sự xin thêm thông tin trước:
"Em muốn hiểu thêm về phạm vi công việc và quy mô đội trước khi đưa ra con số chính xác. Anh/chị có thể chia sẻ khoảng ngân sách cho vị trí này không ạ?"
Tuy nhiên, nếu HR hỏi lại lần thứ hai, đừng né tiếp. Hãy đưa ra khoảng lương bạn đã chuẩn bị, kèm một câu giải thích ngắn.
Ở giai đoạn nhận thư mời, không còn lý do để hoãn. Đây là lúc nói con số cụ thể, xem chi tiết từng khoản và ngày bắt đầu đi làm. Vòng HR và vòng phỏng vấn với quản lý chuyên môn khác nhau thế nào, bạn có thể xem ở bài phỏng vấn HR và phỏng vấn chuyên môn.
Đưa ra khoảng lương như thế nào cho khéo?
- Mức thấp nhất là con số bạn sẵn sàng nhận lời. HR thường nhớ phần thấp của khoảng lương.
- Mức cao đặt hơi nhỉnh, gần phần trên của mức thị trường bạn tìm được, để còn chỗ trao đổi.
- Khoảng không quá rộng. "Từ [X] đến gấp đôi [X]" khiến bạn trông như chưa biết mình muốn gì.
- Kèm một lý do ngắn: số năm kinh nghiệm, một kỹ năng hiếm, hoặc phạm vi trách nhiệm của vị trí.
Bị hỏi dồn về mức lương hiện tại thì trả lời sao?
Bạn có thể nói thật mức lương hiện tại, kèm cơ cấu (lương cơ bản, thưởng, phụ cấp), rồi đưa câu chuyện về vị trí mới:
"Hiện tại tổng thu nhập của em khoảng [X] triệu gross mỗi tháng, chưa tính lương tháng 13. Vị trí này có thêm phần quản lý hai bạn nhân viên và làm việc trực tiếp với khách hàng nước ngoài, nên em mong muốn khoảng [Y]–[Z] triệu gross."
Nếu bạn không muốn chia sẻ, có thể nói nhẹ nhàng: "Em xin phép tập trung vào mức phù hợp với vị trí này" và đưa ra khoảng lương của mình. Điều duy nhất không nên làm là nói sai: nhiều công ty có thể đối chiếu qua bảng lương, sổ bảo hiểm hoặc người tham chiếu, và một con số bị thổi phồng có thể khiến bạn mất luôn thư mời.
Đừng quên cả gói đãi ngộ
Nếu lương cơ bản khó tăng thêm, bạn vẫn có thể trao đổi về:
- Thưởng ký hợp đồng hoặc thời điểm xét tăng lương đầu tiên
- Bảo hiểm sức khỏe bổ sung cho bản thân và người thân
- Số ngày làm việc từ xa hoặc giờ làm linh hoạt
- Ngân sách đào tạo, chứng chỉ nghề nghiệp
- Số ngày phép năm
- Hỗ trợ chi phí chuyển chỗ ở nếu phải đổi thành phố
Câu trả lời mẫu cho ba hồ sơ khác nhau
Tất cả đều là ví dụ hư cấu. Hãy thay [X], [Y] bằng con số từ tìm hiểu của chính bạn.
Sinh viên mới tốt nghiệp ứng tuyển nhân viên kế toán (hư cấu: Trần Minh Thư, Cần Thơ)
"Em đã xem các tin tuyển dụng kế toán cho người mới ra trường ở Cần Thơ và hỏi thêm vài anh chị khóa trên. Em mong muốn khoảng [X]–[Y] triệu gross mỗi tháng. Với em, việc được hướng dẫn kỹ trong năm đầu cũng quan trọng không kém con số này."
Người có kinh nghiệm ứng tuyển trưởng nhóm QA (hư cấu: Lê Quốc Huy, TP.HCM)
"Em có năm năm làm kiểm thử phần mềm, hai năm gần đây hướng dẫn ba bạn mới. Dựa trên các báo cáo lương và tin tuyển dụng cùng cấp ở TP.HCM, em mong muốn khoảng [X]–[Y] triệu gross mỗi tháng, chưa gồm lương tháng 13 và thưởng dự án. Thời gian báo nghỉ ở công ty cũ của em là 30 ngày."
Chuyển ngành từ ngân hàng sang phân tích dữ liệu (hư cấu: Đỗ Thị Hạnh, Hà Nội)
"Em mới chuyển sang lĩnh vực phân tích dữ liệu, nên em tham khảo mức lương cho vị trí junior và trao đổi với một anh làm tuyển dụng trong ngành. Khoảng em mong muốn là [X]–[Y] triệu gross. Nếu lương khởi điểm ở mức thấp của khoảng này, em mong được xét lại sau sáu tháng dựa trên kết quả công việc."
Những lỗi thường gặp khi trả lời về lương
- Không tìm hiểu trước. Đưa ra con số theo cảm tính hoặc theo lương của một người bạn.
- Nói quá thấp vì sợ mất cơ hội. Con số đó sẽ thành mốc cho các lần tăng lương sau.
- Khoảng lương quá rộng. HR sẽ chỉ nhớ con số thấp nhất.
- Ra tối hậu thư. "Dưới [X] em không đi làm" ở vòng đầu dễ khiến cuộc trò chuyện dừng lại.
- Nói sai lương hiện tại. Mất uy tín ngay khi bị phát hiện.
- Không nói rõ gross hay net. Hai bên hiểu khác nhau, đến lúc nhận thư mời mới vỡ lẽ.
Tập nói câu trả lời thành tiếng
Viết ra thì dễ, nhưng khi nói con số, nhiều người tự nhiên hạ giọng hoặc thêm "dạ, nếu được thì…". Hãy nói câu trả lời của bạn thành tiếng hai ba lần, ghi âm lại và nghe xem giọng có chắc không. Nhờ một người bạn đóng vai HR và nói "Mức này hơi cao so với ngân sách bên chị", rồi tập trả lời bình tĩnh. Bạn có thể chuẩn bị cùng lúc với các câu hỏi phỏng vấn thường gặp, và với những câu "hãy kể về một lần bạn…" ở vòng chuyên môn, xem bài câu hỏi phỏng vấn hành vi.
Câu hỏi thường gặp
Nên ghi gì vào ô "mức lương mong muốn" trong CV hoặc đơn ứng tuyển?
Nếu bắt buộc phải điền, hãy ghi một khoảng lương theo tháng và nói rõ gross hay net, ví dụ "[X]–[Y] triệu gross". Nếu không bắt buộc, có thể ghi "Thỏa thuận" và để dành con số cho buổi trao đổi với HR, khi bạn đã hiểu rõ hơn về vị trí.
Lương thử việc có được thương lượng không?
Có thể hỏi. Trước khi nhận lời, hãy hỏi rõ thời gian thử việc, lương thử việc tính thế nào so với lương chính thức, và trong thời gian đó bạn có được đóng bảo hiểm, nhận phụ cấp hay không. Những điều này nên được ghi trong thư mời nhận việc.
Có nên hỏi lại nhà tuyển dụng ngân sách cho vị trí này không?
Được, và nên hỏi một cách lịch sự, nhất là ở vòng đầu: "Anh/chị có thể chia sẻ khoảng ngân sách cho vị trí này không?". Nhiều HR sẽ trả lời, và bạn tránh được việc tự đưa ra con số quá thấp hoặc quá xa.
Nếu thư mời nhận việc thấp hơn mong muốn thì làm gì?
Đừng từ chối hay đồng ý ngay. Cảm ơn, xin một hai ngày để cân nhắc, rồi đưa ra đề xuất cụ thể kèm lý do. Nếu lương cơ bản khó tăng, bạn có thể hỏi về thưởng, thời điểm xét tăng lương đầu tiên hoặc số ngày làm việc từ xa.
Đọc thêm
- Câu hỏi phỏng vấn hành vi: danh sách theo năng lực và cách trả lời
- Các câu hỏi phỏng vấn thường gặp và cách trả lời
- Cách chuẩn bị phỏng vấn xin việc: từng bước từ một tuần trước đến sau buổi phỏng vấn
- Phỏng vấn qua điện thoại: câu hỏi thường gặp và cách trả lời
- Phỏng vấn HR và phỏng vấn chuyên môn với quản lý: khác nhau thế nào, chuẩn bị ra sao?