Phỏng vấn qua điện thoại: câu hỏi thường gặp và cách trả lời
Phỏng vấn qua điện thoại là cuộc gọi đầu tiên, thường 15 đến 30 phút, để chuyên viên tuyển dụng kiểm tra hồ sơ của bạn có khớp với vị trí không, bạn có thật sự muốn công việc này không, mức lương mong muốn và thời gian có thể đi làm. Hãy chuẩn bị câu trả lời ngắn cho phần giới thiệu bản thân, lý do ứng tuyển, lý do nghỉ việc, mức lương và ngày bắt đầu.
Phỏng vấn qua điện thoại là vòng sàng lọc đầu tiên, thường kéo dài 15 đến 30 phút, trong đó chuyên viên tuyển dụng hoặc headhunter kiểm tra kinh nghiệm của bạn có khớp với yêu cầu cơ bản không, động lực ứng tuyển có rõ ràng không, và mức lương, thời gian đi làm có phù hợp với công ty không. Các câu hỏi khá dễ đoán, nên chuẩn bị câu trả lời ngắn và tập nói thành tiếng là bạn đã nắm được phần lớn cuộc gọi.
Phỏng vấn qua điện thoại để kiểm tra điều gì?
Đây là bộ lọc đầu tiên của quy trình tuyển dụng. Người gọi thường là chuyên viên tuyển dụng (HR) hoặc headhunter, đôi khi cuộc gọi diễn ra qua Zalo, Google Meet hay Microsoft Teams thay vì điện thoại thường. Họ không kiểm tra hết mọi kỹ năng chuyên môn, mà muốn biết năm điều trước khi chuyển hồ sơ cho quản lý trực tiếp:
- Mức độ phù hợp cơ bản: bạn có đáp ứng những yêu cầu bắt buộc trong mô tả công việc không.
- Động lực: bạn có thật sự muốn vị trí này hay đang nộp hồ sơ hàng loạt.
- Mức lương mong muốn: con số của bạn có nằm trong ngân sách của công ty không.
- Thời gian và điều kiện làm việc: thời gian báo trước ở công ty cũ, địa điểm, làm việc từ xa hay tại văn phòng.
- Khả năng giao tiếp: bạn có trình bày kinh nghiệm của mình ngắn gọn, rõ ràng không.
Phỏng vấn qua điện thoại khác gì phỏng vấn trực tiếp?
Khác biệt lớn nhất là độ sâu. Ở vòng phỏng vấn chuyên môn, quản lý sẽ hỏi kỹ từng dự án và cách bạn xử lý vấn đề. Cuộc gọi sàng lọc thì hỏi rộng mà nông, nên câu trả lời phải ngắn: quá một phút cho một câu là người tuyển dụng khó chuyển sang câu tiếp theo.
Điểm khác thứ hai là họ không thấy nét mặt hay cử chỉ của bạn. Tốc độ nói, giọng nhỏ dần ở cuối câu, những khoảng im lặng dài đều được "nghe" rất rõ. Bạn có thể đọc thêm về sự khác nhau giữa phỏng vấn HR và phỏng vấn chuyên môn để biết mỗi vòng cần chuẩn bị gì.
10 câu hỏi thường gặp khi phỏng vấn qua điện thoại
Các câu trả lời mẫu dưới đây là ví dụ hư cấu. Hãy giữ cấu trúc và thay bằng kinh nghiệm của bạn.
1. "Bạn giới thiệu ngắn về bản thân nhé."
Nói theo thứ tự: công việc hiện tại, một hai kinh nghiệm liên quan nhất đến vị trí này, và vì sao bạn ứng tuyển. Gói trong 60 đến 90 giây, đừng đọc lại CV từ đầu. Xem thêm cách xây dựng phần này trong bài giới thiệu bản thân khi phỏng vấn.
Ví dụ hư cấu (Đặng Thảo Vy, chuyên viên tuyển dụng ba năm kinh nghiệm): "Dạ, em là Thảo Vy, hiện là chuyên viên tuyển dụng tại một công ty bán lẻ ở Hà Nội, phụ trách tuyển nhân viên cửa hàng cho khu vực miền Bắc. Một năm gần đây em được giao thêm việc xây dựng quy trình tuyển dụng cho cửa hàng mới mở. Vị trí bên mình đang tuyển tập trung vào tuyển dụng khối văn phòng và employer branding, là hướng em muốn đi sâu tiếp, nên em ứng tuyển."
2. "Vì sao bạn ứng tuyển vào vị trí này?"
Nêu một hai điểm trong mô tả công việc khớp với điều bạn đang tìm, cộng thêm một lý do riêng của công ty này. Tránh câu chung chung như "vì công ty có môi trường chuyên nghiệp".
3. "Vì sao bạn muốn nghỉ việc ở công ty hiện tại?"
Nói về điều bạn muốn làm tiếp theo, không chê công ty cũ. Ví dụ: "Em muốn làm phân tích dữ liệu ở quy mô lớn hơn." Một hai câu là đủ.
4. "Bạn biết gì về công ty chúng tôi?"
Mười phút đọc website, trang tuyển dụng và một bài báo gần đây là đủ. Hãy nói công ty làm gì, khách hàng chính là ai và một tin gần đây khiến bạn chú ý.
5. "Bạn mô tả công việc hiện tại của mình nhé."
Một câu về phạm vi công việc, sau đó một kết quả cụ thể. Hãy nói "phần em phụ trách là…", vì "team em đã làm" không cho người nghe biết đóng góp của bạn.
6. "Dự án nào bạn thấy tự hào nhất?"
Chọn dự án liên quan đến vị trí ứng tuyển. Hoàn cảnh một câu, việc bạn làm, kết quả. Không có con số cũng được, miễn nói rõ điều gì đã thay đổi.
7. "Bạn mong muốn gì ở công việc tiếp theo?"
Thực chất đây là câu hỏi về sự phù hợp. Trả lời bằng những điều vị trí này thực sự có: loại công việc, mức độ tự chủ, đội nhóm hay ngành nghề.
8. "Mức lương mong muốn của bạn là bao nhiêu?"
Phần này quan trọng nên được trình bày riêng ngay bên dưới.
9. "Khi nào bạn có thể bắt đầu đi làm?"
Biết rõ thời gian báo trước theo hợp đồng hiện tại (thường là 30 hoặc 45 ngày tùy loại hợp đồng), thời gian bàn giao và những ngày bạn có thể đi phỏng vấn tiếp. Trả lời chính xác ngay từ đầu tránh được rắc rối về sau.
10. "Bạn có câu hỏi gì cho chúng tôi không?"
Luôn chuẩn bị hai ba câu. Không hỏi gì dễ bị hiểu là bạn không quan tâm lắm. Gợi ý ở phần cuối bài.
Trả lời câu hỏi về mức lương như thế nào?
Ở Việt Nam, lương thường được trao đổi theo tháng, và câu hỏi đầu tiên bạn cần làm rõ là gross hay net: lương gross là trước khi trừ bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân, lương net là số tiền thực nhận. Hai con số có thể chênh nhau đáng kể, nên đừng để người tuyển dụng hiểu nhầm.
- Tìm hiểu mặt bằng trước cuộc gọi: tham khảo tin tuyển dụng có ghi lương, khảo sát lương của các công ty tuyển dụng, hỏi anh chị cùng ngành ở cùng thành phố.
- Đưa ra một khoảng, không phải một con số: mức thấp nhất trong khoảng phải là mức bạn chấp nhận được.
- Nói rõ gross hay net, và có tính lương tháng 13, thưởng hay không.
- Để ngỏ đàm phán: thêm một câu rằng bạn muốn xem tổng thể chế độ đãi ngộ.
Ví dụ hư cấu (Bùi Văn Khoa, kỹ sư kiểm thử phần mềm bốn năm kinh nghiệm): "Dạ, mức lương hiện tại của em là 25 triệu gross mỗi tháng. Với phạm vi công việc của vị trí này, em mong muốn trong khoảng 30 đến 34 triệu gross, và em sẵn sàng trao đổi thêm khi xem tổng thể chế độ phúc lợi bên mình."
Nếu bạn chưa muốn nói trước, có thể hỏi lại một cách lịch sự: "Anh chị có thể chia sẻ khung lương dự kiến cho vị trí này không ạ?" Với sinh viên mới ra trường, nhiều công ty có mức lương chung cho vị trí mới vào; bài phỏng vấn khi chưa có kinh nghiệm có thêm gợi ý cho trường hợp này.
Chuẩn bị cuộc gọi như thế nào?
Chỗ ngồi và điện thoại
- Chọn nơi yên tĩnh: tránh quán cà phê, ngoài đường hay trên xe máy. Nếu đang đi làm, hãy tìm trước một phòng họp trống hoặc ngồi trong xe vào giờ nghỉ trưa.
- Kiểm tra điện thoại: pin, sóng, chế độ im lặng đã tắt chưa, Zalo đã đăng nhập đúng số chưa.
- Để sẵn trước mặt: CV, mô tả công việc, vài ghi chú về công ty, khoảng lương, câu hỏi bạn muốn hỏi. Đây là để nhắc ý, không phải để đọc.
Nếu là phỏng vấn qua video
Đặt camera ngang tầm mắt, ngồi đối diện nguồn sáng, chọn phông nền gọn gàng. Khi nói, hãy nhìn vào camera thay vì nhìn khuôn mặt trên màn hình. Kiểm tra đường link, micro và tai nghe trước mười phút.
Nếu bị gọi bất ngờ hoặc lỡ cuộc gọi
Nếu bị gọi đột ngột khi chưa sẵn sàng, bạn hoàn toàn có thể hẹn lại: "Dạ em đang ở ngoài nên khó trao đổi kỹ, anh chị có thể gọi lại sau 3 giờ chiều nay được không ạ?" Nếu lỡ cuộc gọi, hãy gọi lại sớm nhất có thể; không liên lạc được thì nhắn tin kèm họ tên, vị trí ứng tuyển và khung giờ bạn có thể nghe máy.
Cuối cuộc gọi nên hỏi lại điều gì?
Với người tuyển dụng, câu hỏi về quy trình và đội nhóm phù hợp hơn câu hỏi chuyên môn sâu:
- "Các vòng tiếp theo sẽ diễn ra thế nào, và khi nào em có thể nhận phản hồi ạ?"
- "Quản lý trực tiếp quan tâm nhất đến điều gì ở vị trí này?"
- "Đội nhóm hiện có bao nhiêu người và được tổ chức thế nào?"
- "Vị trí này là tuyển mới hay tuyển thay thế ạ?"
Xem thêm gợi ý trong bài câu hỏi nên hỏi nhà tuyển dụng.
Những lỗi thường gặp
- Đọc nguyên văn ghi chú: giọng nói thay đổi ngay và người nghe nhận ra.
- Trả lời ba phút cho một câu: nói ngắn, nếu cần họ sẽ hỏi thêm.
- Chỉ nói "team em": người tuyển dụng cần biết bạn đã làm gì.
- Nói lương không có cơ sở, hoặc không nói rõ gross hay net.
- Kết thúc mà không hỏi gì.
Luyện tập phỏng vấn qua điện thoại bằng cách nào?
Vì chỉ được đánh giá qua giọng nói, người đã luyện nói thành tiếng và người chưa luyện khác nhau rất rõ.
- Gạch chân ba yêu cầu quan trọng nhất trong mô tả công việc.
- Nói phần giới thiệu bản thân, lý do ứng tuyển và lý do nghỉ việc, mỗi phần dưới một phút.
- Tập nói mức lương và ngày bắt đầu thành một câu trọn vẹn. Con số phải nói ra vài lần mới tự nhiên.
- Ghi âm bằng điện thoại để nghe tốc độ nói và từ đệm.
- Nhờ một người bạn gọi điện hỏi bạn, để quen với việc nói mà không nhìn thấy người đối diện.
Nếu vượt qua cuộc gọi này, bước tiếp theo thường là phỏng vấn với quản lý trực tiếp, nơi câu hỏi đi sâu hơn vào cách bạn làm việc.
Câu hỏi thường gặp
Phỏng vấn qua điện thoại thường kéo dài bao lâu?
Phần lớn từ 15 đến 30 phút. Có cuộc gọi chỉ vài phút để hẹn lịch, có cuộc qua video kéo dài hơn vì có thêm câu hỏi chuyên môn. Khi hẹn lịch, bạn có thể hỏi trước cuộc gọi dự kiến mất bao lâu.
Có nên dùng loa ngoài khi phỏng vấn qua điện thoại không?
Nên tránh. Loa ngoài dễ thu tiếng ồn và làm giọng bị vang. Nếu cần rảnh tay để xem ghi chú, hãy dùng tai nghe có micro, ưu tiên loại có dây để không lo hết pin giữa chừng.
Sau cuộc gọi bao lâu thì có kết quả?
Tùy công ty. Cách chắc chắn nhất là hỏi ngay cuối cuộc gọi về bước tiếp theo và thời điểm bạn sẽ nhận phản hồi. Nếu quá hẹn mà chưa có tin, một email ngắn hỏi thăm tình trạng hồ sơ là hoàn toàn bình thường.
Cuộc gọi với headhunter có được tính là phỏng vấn không?
Có, gần như vậy. Headhunter sẽ quyết định có giới thiệu bạn cho khách hàng hay không, nên họ hỏi kỹ về lý do nghỉ việc, mức lương và thời gian báo trước. Hãy chuẩn bị như với một buổi phỏng vấn thật.
Có nên gửi lời cảm ơn sau khi phỏng vấn qua điện thoại?
Không bắt buộc nhưng nên làm. Một email hoặc tin nhắn ngắn: cảm ơn thời gian của người tuyển dụng, nhắc lại một điểm đã trao đổi, và nói bạn mong chờ bước tiếp theo.