Run khi phỏng vấn: cách giữ bình tĩnh trước, trong và sau buổi phỏng vấn
Run khi phỏng vấn là chuyện bình thường, và một chút hồi hộp còn giúp bạn tập trung hơn. Cách giảm run đáng tin cậy nhất là chuẩn bị: chọn sẵn các câu chuyện của mình, lo xong mọi thứ từ hôm trước và tập nói to câu trả lời nhiều lần, để trong buổi phỏng vấn không có gì là lần đầu.
Run khi phỏng vấn là chuyện rất bình thường, và một chút hồi hộp còn giúp bạn tỉnh táo, tập trung hơn. Cách giảm run đáng tin cậy nhất là chuẩn bị: chọn sẵn các câu chuyện của mình, lo xong mọi thứ từ hôm trước và tập nói to câu trả lời nhiều lần, để khi vào phòng phỏng vấn không có gì là lần đầu.
Bài viết này không đưa ra lời khuyên y khoa, chỉ tổng hợp những cách làm phổ biến, thực tế mà nhiều ứng viên dùng trước và trong buổi phỏng vấn.
Vì sao lại run khi đi phỏng vấn, và run có xấu không?
Bạn đang đối mặt với một điều quan trọng với mình, trong khi kết quả không hoàn toàn nằm trong tay bạn. Tim đập nhanh, tay lạnh, bụng nôn nao là những cảm giác rất thường gặp. Dù là sinh viên mới ra trường đi phỏng vấn lần đầu hay người đã đi làm mười năm ứng tuyển vị trí mơ ước, hầu như ai cũng từng trải qua.
Một chút hồi hộp có ích: bạn lắng nghe kỹ hơn, cân nhắc câu trả lời và không chủ quan. Vấn đề chỉ xuất hiện khi cảm giác đó lớn đến mức bạn không thể hiện được những gì đã chuẩn bị. Mục tiêu không phải là hết run hoàn toàn, mà là giảm đủ để nó không lấn át câu trả lời.
Chuẩn bị thế nào để bớt run?
Phần lớn nỗi sợ đến từ những điều chưa biết. Càng nhiều thứ quen thuộc, càng ít chỗ cho lo lắng.
- Chọn sẵn câu chuyện của mình. Bốn năm ví dụ thật: một dự án khó, một lỗi sai và bài học, một lần bất đồng trong nhóm, một thành tích. Phần lớn câu hỏi đều trả lời được bằng một trong số đó.
- Chuẩn bị chắc câu mở đầu. Phần giới thiệu bản thân gần như luôn là câu đầu tiên. Mở đầu suôn sẻ thì phần còn lại tự nhiên nhẹ nhàng hơn.
- Lo xong hậu cần từ hôm trước. Địa chỉ, đường đi và thời gian di chuyển, hoặc link cuộc gọi video; quần áo; bản in CV; giấy tờ tùy thân; tên và số điện thoại người liên hệ. Ở thành phố lớn, hãy cộng thêm nửa tiếng phòng kẹt xe.
- Nói to, nhiều lần. Lẩm nhẩm trong đầu và nói thành tiếng là hai việc khác nhau. Nói to mỗi câu trả lời chính ba bốn lần, vào những ngày khác nhau. Câu trả lời đã nói nhiều lần sẽ bật ra được ngay cả khi căng thẳng, vì nó không còn lạ nữa.
Kế hoạch chuẩn bị đầy đủ có trong bài cách chuẩn bị phỏng vấn xin việc.
Sáng hôm phỏng vấn nên làm gì?
- Ăn nhẹ, đúng giờ. Bụng đói hay ăn quá no đều dễ khiến bạn bồn chồn hơn.
- Đừng ôn thêm nội dung mới. Buổi sáng chỉ nên lướt lại ghi chú của mình. Đọc thêm câu hỏi mới chỉ làm bạn thấy còn quá nhiều thứ chưa biết.
- Đi sớm. Có mặt trước 10 đến 15 phút giúp bạn thong thả; vội vàng chạy đến sát giờ sẽ khiến bạn run gấp đôi. Nếu phỏng vấn online, hãy mở link trước khoảng 5 phút.
- Làm ấm giọng. Nói nhỏ phần giới thiệu bản thân một lần ở nhà hoặc trên đường đi, để câu nói đầu tiên trong ngày không phải là câu trong phòng phỏng vấn.
- Làm một việc khiến bạn thấy bình thường. Đi bộ một chút, nghe một bài hát, nói chuyện vài phút với người thân.
Hít thở thế nào khi thấy căng thẳng?
Một cách đơn giản và phổ biến là làm chậm nhịp thở, nhất là khi thở ra. Hít vào nhẹ nhàng bằng mũi trong khoảng bốn nhịp đếm, rồi thở ra từ từ bằng miệng trong khoảng sáu nhịp. Lặp lại ba bốn lần khi ngồi ở phòng chờ hoặc trước khi mở link phỏng vấn.
Đây không phải lời khuyên y tế, chỉ là một kỹ thuật thông dụng mà nhiều người dùng để lấy lại bình tĩnh trước khi nói. Ngay trong buổi phỏng vấn, một hơi thở chậm sau khi nghe câu hỏi cũng cho bạn thêm một nhịp trước khi bắt đầu trả lời.
Đầu óc trống rỗng giữa chừng thì phải làm sao?
Chuyện này xảy ra với hầu hết mọi người, ít nhất một lần. Đừng hoảng, hãy chuẩn bị sẵn vài câu:
- Dừng lại. Hai ba giây im lặng với bạn có vẻ rất dài, nhưng với người đối diện thì không.
- Nhắc lại câu hỏi. "Ý anh/chị là em đã xử lý thế nào khi dự án bị trễ hạn, đúng không ạ?" Câu này cho bạn thêm thời gian suy nghĩ.
- Xin một chút thời gian. "Anh/chị cho em vài giây suy nghĩ được không ạ?" là một câu hoàn toàn chuyên nghiệp.
- Quay lại sau. Nếu vẫn chưa nghĩ ra: "Em xin phép quay lại câu này sau ạ", và nhớ thật sự quay lại trước khi buổi phỏng vấn kết thúc.
Một ví dụ hư cấu: Lê Quốc Khánh, nhân viên kinh doanh ở Hải Phòng, được hỏi về lần xử lý một khách hàng khó tính. Trong một khoảnh khắc anh không nhớ ra gì cả. Anh nói: "Dạ, cho em một giây để chọn ví dụ phù hợp nhất." Anh điểm lại trong đầu danh sách câu chuyện đã chuẩn bị và chọn được một ví dụ. Với người phỏng vấn, đó chỉ là một khoảng dừng có suy nghĩ.
Giọng bị run hoặc nói quá nhanh thì khắc phục thế nào?
- Nói chậm câu đầu tiên. Tốc độ của câu mở đầu thường quyết định tốc độ của cả câu trả lời.
- Dùng câu ngắn. Câu dài khiến bạn hụt hơi và giọng dễ run.
- Ngắt nghỉ sau mỗi ý. Hết một ý, dừng một nhịp, rồi sang ý tiếp theo.
- Để cốc nước gần bên. Khô họng thì uống một ngụm là chuyện hoàn toàn bình thường.
- Giọng hơi run cũng cứ nói tiếp. Người nghe thường không để ý nhiều như bạn nghĩ, và sau vài câu giọng sẽ tự ổn định lại.
Xem buổi phỏng vấn như một cuộc trò chuyện, không phải bài kiểm tra
Nhiều người coi phỏng vấn như đi thi vấn đáp: người ngồi đối diện ra đề, còn mình phải đưa ra đáp án "đúng". Thực ra đây là cuộc trao đổi hai chiều. Công ty xem bạn có phù hợp với vị trí không, và bạn cũng xem đội nhóm, công việc này có phù hợp với mình không.
Cách nhìn này giúp bạn hai điều. Thứ nhất, bạn bắt đầu xem người phỏng vấn như một đồng nghiệp tương lai thay vì giám khảo. Thứ hai, bạn cũng đặt câu hỏi, nên cuộc trò chuyện trở nên cân bằng hơn. Không khí ở vòng HR và vòng chuyên môn khá khác nhau, bạn có thể đọc thêm ở bài phỏng vấn HR và phỏng vấn chuyên môn.
Sau buổi phỏng vấn, làm sao để thôi nghĩ mãi?
Tua đi tua lại từng câu trả lời trong đầu là chuyện thường gặp, nhưng không thay đổi được gì. Thay vào đó:
- Ngay trong ngày, dành 10 phút ghi ba điều: những câu hỏi đã gặp, điều gì làm tốt, điều gì cần cải thiện lần sau.
- Đưa điểm cần cải thiện vào lần chuẩn bị tiếp theo, rồi khép lại buổi phỏng vấn đó.
- Trong lúc chờ kết quả, tiếp tục ứng tuyển những nơi khác để không đặt mọi kỳ vọng vào một buổi duy nhất.
Nếu cảm giác lo âu quá mạnh, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, hãy trò chuyện với bác sĩ hoặc một chuyên gia y tế.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nói với người phỏng vấn là mình đang run không?
Có thể, nếu nói nhẹ nhàng một câu, ví dụ: "Em xin lỗi, vị trí này rất quan trọng với em nên em hơi hồi hộp ạ." Phần lớn người phỏng vấn đều thông cảm và có thể làm không khí dễ chịu hơn. Chỉ cần đừng nhắc đi nhắc lại, rồi quay lại câu trả lời ngay.
Phỏng vấn bằng tiếng Anh nên càng run hơn, phải làm sao?
Tập riêng năm sáu câu trả lời chính bằng tiếng Anh và nói to nhiều lần, vì phần lớn chỗ vấp đến từ việc dịch trong đầu. Chọn câu ngắn và đơn giản. Nếu quên một từ, hãy diễn đạt bằng từ dễ hơn; người phỏng vấn cần nghe ý rõ ràng, không cần từ vựng cao siêu.
Lần phỏng vấn trước bị trượt vì run, làm sao để không bị ám ảnh?
Viết ra một hai điểm cụ thể đã không ổn, ví dụ một câu hỏi bạn chưa chuẩn bị. Lần này hãy tập trung luyện đúng phần đó. Một buổi phỏng vấn không tốt không quyết định buổi tiếp theo, nhưng nó cho bạn biết cần luyện thêm ở đâu.
Phỏng vấn hội đồng nhiều người thì giữ bình tĩnh thế nào?
Chào tất cả mọi người, khi trả lời thì nhìn chủ yếu vào người vừa đặt câu hỏi và thỉnh thoảng hướng mắt sang những người còn lại. Đừng cố đoán ai là người quyết định; trả lời rõ ràng cho từng câu hỏi là đủ.
Tối trước hôm phỏng vấn mất ngủ vì lo thì sao?
Hoàn thành mọi việc chuẩn bị trước buổi tối để không còn việc gì dang dở trong đầu khi đi ngủ, và tránh đọc thêm câu hỏi mới đến khuya. Nếu tình trạng mất ngủ hoặc lo âu kéo dài và xảy ra cả ngoài chuyện phỏng vấn, bạn nên trò chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.
Đọc thêm
- Phỏng vấn online: chuẩn bị kỹ thuật, cách nói trước camera và xử lý sự cố
- Các câu hỏi phỏng vấn thường gặp và cách trả lời
- Cách chuẩn bị phỏng vấn xin việc: từng bước từ một tuần trước đến sau buổi phỏng vấn
- Giới thiệu bản thân khi phỏng vấn: cấu trúc dễ nói và 3 bài mẫu
- Phỏng vấn HR và phỏng vấn chuyên môn với quản lý: khác nhau thế nào, chuẩn bị ra sao?