Phỏng vấn online: chuẩn bị kỹ thuật, cách nói trước camera và xử lý sự cố
Để phỏng vấn online suôn sẻ, hãy kiểm tra mạng, đường link, camera, âm thanh và ánh sáng từ hôm trước, đặt camera ngang tầm mắt, nhìn vào ống kính khi nói và trả lời ngắn gọn hơn so với phỏng vấn trực tiếp. Nếu mất kết nối, hãy bình tĩnh báo cho người phỏng vấn và vào lại cuộc gọi.
Để phỏng vấn online suôn sẻ, một nửa công việc nằm ở hôm trước: kiểm tra mạng, đường link, camera, âm thanh và ánh sáng. Nửa còn lại diễn ra trước camera: nhìn vào ống kính khi nói, trả lời ngắn gọn hơn bình thường và chừa một nhịp ngắn vì đường truyền có độ trễ.
Ngày nay nhiều công ty ở Việt Nam tổ chức vòng đầu, thậm chí cả quy trình, qua video call. Câu hỏi vẫn giống phỏng vấn trực tiếp, chỉ khác là bạn phải tự chuẩn bị "phòng phỏng vấn" của mình.
Hôm trước buổi phỏng vấn online cần kiểm tra những gì?
Đừng để sáng hôm phỏng vấn mới loay hoay cài đặt. Từ hôm trước, ở đúng căn phòng đó và gần đúng khung giờ đó, hãy chạy thử một lượt:
- Mạng internet. Ngồi gần bộ phát wifi. Chuẩn bị sẵn 4G trên điện thoại để phát mạng dự phòng và kiểm tra còn dung lượng.
- Đường link và ứng dụng. Mở thử link trong thư mời. Nếu ứng dụng gọi video cần cập nhật hoặc đăng nhập, làm ngay hôm nay. Đổi tên hiển thị thành họ tên đầy đủ, không để "Laptop cua Minh".
- Camera ngang tầm mắt. Kê laptop lên vài cuốn sách để camera không chiếu từ dưới cằm lên. Khung hình lấy từ đầu đến ngực, chừa một chút khoảng trống phía trên.
- Âm thanh. Tai nghe có micro thường tốt hơn loa laptop vì ít bị vọng tiếng. Gọi thử cho một người bạn và hỏi tiếng có rõ không.
- Ánh sáng chiếu từ phía trước. Cửa sổ hoặc đèn nên ở trước mặt bạn, không phải sau lưng, nếu không mặt sẽ bị tối.
- Hậu cảnh gọn gàng. Một bức tường trơn hoặc kệ sách ngăn nắp là đủ. Quần áo phơi, giường ngủ, tivi nên ở ngoài khung hình.
- Tắt thông báo. Tắt thông báo của ứng dụng nhắn tin và email trên máy tính, chuyển điện thoại sang im lặng.
- Sạc. Cắm sạc laptop suốt buổi. Nếu khu vực hay mất điện, chuẩn bị sẵn phương án dự phòng như sạc dự phòng hoặc một chỗ ngồi khác.
Quan trọng nhất: ghi lại số điện thoại hoặc email của người liên hệ phía công ty, để có sự cố là báo được ngay.
Phỏng vấn online nên mặc gì?
Mặc như khi đi phỏng vấn trực tiếp ở công ty đó: với đa số vị trí là áo sơ mi, áo kiểu lịch sự hoặc trang phục công sở đơn giản. Riêng với camera, lưu ý thêm ba điều:
- Màu trơn lên hình đẹp hơn. Sọc nhỏ hay caro dày dễ bị nhiễu hình.
- Chọn màu khác với màu tường để bạn không bị "chìm" vào nền.
- Mặc quần chỉnh tề. Nếu phải đứng dậy giữa chừng, bạn sẽ không bị lúng túng.
Nói trước camera thế nào cho thuyết phục?
Nhìn vào ống kính khi nói. Nhìn vào gương mặt người phỏng vấn trên màn hình là phản xạ tự nhiên, nhưng phía bên kia sẽ thấy bạn đang nhìn xuống. Khi nói ý quan trọng, hãy nhìn vào camera; khi nghe thì có thể nhìn màn hình. Kéo cửa sổ cuộc gọi lên sát ngay dưới camera sẽ giúp việc này dễ hơn.
Trả lời ngắn hơn bình thường. Trên màn hình, một câu trả lời dài càng có vẻ dài hơn. Cố gắng gói phần lớn câu trả lời trong 1 đến 2 phút, nếu cần thì hỏi: "Anh/chị có muốn em nói chi tiết hơn về dự án này không ạ?"
Chừa một nhịp vì độ trễ. Âm thanh thường đến chậm một chút. Đừng nói ngay khi người phỏng vấn vừa dứt câu, hãy đợi một nhịp để hai người không nói chồng lên nhau.
Gật đầu khi lắng nghe. Khi micro đang tắt, những tiếng "dạ, vâng" không ai nghe thấy. Gật đầu và mỉm cười nhẹ là cách cho thấy bạn đang chú ý.
Đừng đọc ghi chú. Rất dễ bị cám dỗ mở sẵn cả bài trả lời trên màn hình, nhưng ánh mắt liếc ngang lộ rõ. Vài từ khóa là đủ, phần còn lại phải đến từ luyện tập. Câu hỏi mở đầu gần như luôn là phần giới thiệu bản thân, hãy nói nó đủ nhiều lần để không cần nhìn giấy.
Checklist 15 phút trước giờ phỏng vấn
- Một cốc nước để gần tay (ngoài khung hình).
- Laptop đang cắm sạc, các tab và ứng dụng khác đã đóng.
- Điện thoại để im lặng nhưng ở gần, phòng khi cần phát 4G hoặc gọi điện.
- Tai nghe đã kết nối, và ứng dụng gọi video đang chọn đúng micro đó.
- CV, mô tả công việc và số điện thoại người liên hệ nằm trên một tờ giấy trước mặt.
- Đã dặn người nhà không vào phòng trong một tiếng tới.
- Mở link trước khoảng 5 phút để có mặt đúng giờ trong phòng chờ, và chào hỏi ngắn khi được cho vào.
Rớt mạng, mất tiếng hoặc hình bị đứng thì xử lý sao?
Sự cố kỹ thuật không lạ gì với người phỏng vấn. Điều họ quan sát là cách bạn xử lý nó.
- Hình bị đứng nhưng tiếng vẫn nghe được: cứ nói tiếp và báo: "Hình của em có vẻ đang bị đứng, anh/chị vẫn nghe rõ em chứ ạ? Em xin nói nốt câu trả lời."
- Không nghe được tiếng: gõ vào khung chat: "Em không nghe được tiếng của anh/chị, em xin phép vào lại cuộc gọi ạ." Sau đó cắm lại tai nghe hoặc chọn lại micro.
- Cuộc gọi bị ngắt: vào lại ngay bằng đúng đường link. Nếu sau hai phút vẫn không được, báo qua email hoặc điện thoại và chuyển sang mạng 4G.
- Sau khi vào lại: xin lỗi một câu, rồi hỏi: "Lúc nãy em đang trả lời dở câu hỏi về dự án, em xin tiếp tục từ đó được không ạ?"
Không cần xin lỗi liên tục hay phàn nàn về nhà mạng. Giữ bình tĩnh chính là điều nói tốt nhất về bạn lúc đó.
Phỏng vấn video ghi hình sẵn (một chiều) thì làm thế nào?
Một số công ty dùng hình thức phỏng vấn ghi hình ở vòng đầu: câu hỏi hiện lên màn hình, bạn có vài giây để chuẩn bị, rồi tự ghi hình câu trả lời trong thời gian giới hạn. Không có ai ở phía bên kia, nên:
- Đọc kỹ hướng dẫn. Có bao nhiêu giây chuẩn bị, bao nhiêu phút trả lời, có được quay lại không.
- Làm câu hỏi thử nếu có. Dùng nó để kiểm tra camera, âm thanh và khung hình.
- Để ý đồng hồ đếm ngược. Xem mỗi câu hỏi là một câu trả lời ngắn và trọn vẹn: trả lời thẳng, đưa một ví dụ, chốt bằng một câu. Với câu hỏi tình huống, bản rút gọn của phương pháp STAR rất hữu ích.
- Dùng lượt quay lại có tính toán. Nếu chỉ được quay lại một lần, hãy để dành cho lỗi lớn, đừng dùng cho một chút vấp nhỏ.
- Nói với camera như nói với người thật. Giọng tự nhiên, nét mặt thoải mái, như có người đang ngồi đối diện.
Vì sao nên tập nói thành tiếng trước camera?
Khi phỏng vấn online, bạn còn nhìn thấy chính mặt mình, và điều này lúc đầu khá kỳ. Cách duy nhất để quen là tập trước. Dùng camera điện thoại hoặc laptop ghi lại câu trả lời cho hai ba câu hỏi phổ biến, rồi xem lại: bạn nhìn vào ống kính bao nhiêu lần, câu trả lời dài bao lâu, và bao nhiêu lần lặp "dạ, thì là...".
Một ví dụ hư cấu: Trần Ngọc Hân, sinh viên mới ra trường ở Cần Thơ, xem lại bản ghi đầu tiên và nhận ra mình nhìn xuống bàn phím ở mọi câu trả lời. Cô kéo cửa sổ cuộc gọi lên sát camera, bỏ bớt ghi chú, và đến lần ghi thứ ba thì các câu trả lời đã gọn và tự nhiên hơn nhiều.
Danh sách câu hỏi nên luyện có trong bài câu hỏi phỏng vấn thường gặp. Nếu bạn hay căng thẳng trước camera, hãy đọc thêm bài run khi phỏng vấn.
Câu hỏi thường gặp
Nên phỏng vấn online bằng laptop hay điện thoại?
Nên dùng laptop hoặc máy tính bàn: màn hình lớn hơn, hình ảnh ổn định và không bị cuộc gọi khác chen ngang. Nếu buộc phải dùng điện thoại, hãy dựng máy lên giá đỡ ngang tầm mắt, để màn hình nằm ngang và bật chế độ không làm phiền.
Có nên dùng phông nền ảo hoặc làm mờ hậu cảnh không?
Làm mờ hậu cảnh thường chấp nhận được, nhất là khi phòng hơi bừa. Tránh phông nền ảo sặc sỡ hoặc vui nhộn, vì viền hình dễ bị vỡ khi bạn cử động tay. Tốt nhất vẫn là một bức tường trơn, gọn gàng.
Đang phỏng vấn mà nhà ồn hoặc có người đi vào thì làm sao?
Xin lỗi ngắn gọn một câu, tắt micro vài giây nếu cần rồi nói tiếp từ chỗ đang dừng. Cách phòng tránh đơn giản nhất là báo trước giờ phỏng vấn cho người nhà và dán một tờ giấy nhỏ ở cửa phòng.
Có thể dán ghi chú cạnh màn hình để đọc không?
Ghi vài từ khóa như tên dự án hoặc một con số quan trọng thì được. Đọc nguyên câu thì người phỏng vấn nhận ra ngay, vì mắt bạn liếc ngang liên tục và giọng trở nên đều đều như đọc bài.
Sau buổi phỏng vấn online có nên gửi email cảm ơn không?
Nên, một email ngắn trong ngày là đủ: cảm ơn thời gian của người phỏng vấn, nhắc một điểm bạn thấy thú vị trong buổi trao đổi và khẳng định sự quan tâm đến vị trí. Nếu lúc phỏng vấn bị rớt mạng giữa chừng, bạn có thể bổ sung ngắn gọn ý còn dang dở.
Đọc thêm
- Run khi phỏng vấn: cách giữ bình tĩnh trước, trong và sau buổi phỏng vấn
- Các câu hỏi phỏng vấn thường gặp và cách trả lời
- Cách chuẩn bị phỏng vấn xin việc: từng bước từ một tuần trước đến sau buổi phỏng vấn
- Phỏng vấn qua điện thoại: câu hỏi thường gặp và cách trả lời
- Giới thiệu bản thân khi phỏng vấn: cấu trúc dễ nói và 3 bài mẫu